Erik van Venetië moderator tijdens CoP Communicatie
De rol van een communicatiemanager bij grote projecten is die van een bruggenbouwer. Daarin past ook lobbyen binnen het politiek krachtenveld. Aldus Erik van Venetië, managing director bij Berenschot en mede-auteur van ‘Het grote lobbyboek’.  Hij was de moderator tijdens een boeiende Community of Practice Communicatie Grote Infraprojecten op 29 juni in het Utrechtse Meetingplaza.

‘Het politiek bestuurlijke krachtenveld, wat kan een communicatiemanager daarmee?’ Het was vooral deze vraag die in de CoP centraal stond. “De politieke arena is bij grote infrastructurele projecten altijd aanwezig. Daar moeten we als communicatie- en omgevingsmanagers mee leren omgaan”, trapt Guido Kwikkers, domeinmanager Communicatie bij King de bijeenkomst af. “Ik mis eigenlijk de passie voor het onderwerp”, zegt Jim van Wingerden, omgevingsmanager bij Movares en betrokken bij CombiPlan Nijverdal voorafgaand aan de bijeenkomst. “Ik heb niet zo veel met politiek en lobby. Dus ik ben hier naar toegekomen om te kijken of ik het misschien toch leuk kan gaan vinden”, geeft hij als reden voor zijn deelname aan de bijeenkomst. 

Erik van Venetië mede-auteur van ‘Het grote lobbyboek’ houdt de deelnemers voor dat lobby nu eenmaal hoort bij een geïntegreerde communicatiestrategie. “Lobbyen is het informeel beïnvloeden van formele besluitvorming. Waar het om gaat is dat de lobby ten dienste van het project staat. Zowel voor de besluitvorming als daarna.” De media vormt daarbij in zijn ogen een belangrijke rol. Vooral wanneer er een onderwerp in de traditionele media komt krijgt het project status. “Het kan dan een issue worden dat vervolgens door een Tweede Kamerlid wordt opgepakt.” Als pregnant voorbeeld noemt Van Venetië de Friese moeders die zich destijds boos maakte over de late sluitingstijden van de plaatselijke horeca. “De actiegroep kreeg landelijke bekendheid en het CDA-kamerlid Joop Atsma agendeerde het onderwerp.”

Naast de traditionele media neemt ook social media als hyves en twitter als communicatie-instrument toe. “Dat gaat erg snel maar is tegelijkertijd lastig te beïnvloeden cq te beheersen. Er zijn projectmanagers die alle communicatie rond een project willen beheersen. Maar de communicatiemanager heeft ook een opvoedende taak om hem daarin enig relativeringsvermogen bij te brengen.”

Achterkamertjes
Lobbyen. Iedereen doet het is de stelling van Van Venetië. “Er zit niets geheimzinnigs aan. Rokerige achterkamertjes bestaan niet meer.” Op de vraag of er ontwikkelingen in het lobbyen zijn antwoordt hij bevestigend. “Een goed voorbeeld daarvan is de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft heel veel energie gestopt in het zoeken naar een compromis toen milieubewegingen te hoop liepen tegen het havenuitbreidingsplan. Ze startte een lobby door hun vijand, de natuur- en milieuorganisaties aan de tafel te krijgen en gezamenlijk naar de beste oplossing te zoeken. Dit resulteerde dus in een plan waar iedereen mee akkoord ging en waar politiek Den Haag alleen maar ja tegen hoefde te zeggen. Ik vind dit ook een belangrijke lobbyles voor grote infraprojecten, doe het samen met andere verrassende organisaties.”

Rollen
Binnen grote projecten heeft de communicatiemanager volgens Van Venetië een drietal rollen: die van de zeurpiet, de pr-machine en het oliemannetje. “Een projectleider ziet de communicatiemanager vaak het liefst in de rol van pr-machine. Hij moet er in de ogen van de projectleider voor zorgen, dat het project op een positieve wijze naar buiten wordt gebracht. Maar de rol van de zeurpiet is ook belangrijk. In die hoedanigheid moet de communicatiemanager de projectleider wijzen op mogelijke communicatierisico’s van sommige beslissingen. Er moet hiermee planmatig worden omgegaan. Er wordt altijd geoefend op fysieke risico’s maar nooit op media en politieke risico’s. Neem de Noord/Zuidlijn. Op het moment dat het spel op de wagen is, is de conclusie achteraf we hadden beter moeten communiceren.”

Oliemannetje
De rol van het oliemannetjes is in de visie van Van Venetië de meest essentiële  rol en ook één waar het lobby-aspect in naar voren komt. “Het oliemannetjes bouwt bruggen tussen de projectleider en de bestuurder, de projectleider met de politiek en met andere stakeholders. En daar moet een programma op worden gezet. Door bijvoorbeeld politiek bestuurders uit te nodigen om het project te bezoeken. Geef hen een rol in het proces. Door ze bijvoorbeeld te vragen in de jury te gaan zitten voor het kiezen van de projectnaam. Beïnvloeding kan dan op een informele wijze gebeuren. Als communicatiemanager kan je ook een politieke bijeenkomst bezoeken. Door te praten met de aanwezigen en te vragen wat zij van het project vinden, kom je veel te weten. En daar kun je je voordeel mee doen.”

Dus, vat Jim van Wingerden aan het eind van de bijeenkomst samen, “gaat het erom mensen te leren kennen. En het is vervolgens de truc om hen aan het project te binden.” Van Venetië knikt. “Volgens mij vindt je het leuker dan je zelf denkt.”